Fatshaming is genormaliseerd: partners van mensen met obesitas en de universiteit doen er aan mee 

Door Faifoo Spitz

Op het sportcentrum hing het afgelopen jaar een banner van Radboud met de tekst: ‘On behalf of the sports centre: bye bye coronakilo’s, hello new academic year!’. Had Nella Geurts (sociologie PHD kandidaat) niet opgemerkt dat dit het verspreiden van fatshaming is, dan was het mij niet eens opgevallen. Want waarom moet je gaan sporten? Het is oké om wat zwaarder te zijn. Zo genormaliseerd is fatshaming dus, als zelfs een instelling als Radboud er per ongeluk aan meedoet. Het is interessant om dit onderwerp een keer vanuit een, onder andere, wetenschappelijk perspectief te bekijken.

Source: Tweet by @NellaGeurts

In tegenstelling tot nu werd dik zijn vroeger gezien als iets feministisch. 40 jaar geleden zei men dat overgewicht een gevolg was van binge-eating en dat het een coping mechanisme tegen genderongelijkheid was. Body positivity is een beweging tegen de negativiteit rondom dik zijn en is ontstaan in Amerika in de jaren 60. De boodschap die zij uit willen dragen is dat normaliseren en fatshamen naast overgewicht óók zorgen voor een slechte gezondheid. Normaliseren (van bijvoorbeeld fatshaming) houdt in dat sommige categorieën gezien worden als normaal en andere niet. Gezondheid draait niet alleen maar om vetomvang. Het doel van Body Positivity Movement is ook om meer diversiteit in de media te hebben, aangezien de media een schoonheidsideaal neerzet. Alle lichamen zijn goed en mogen gezien geworden. Toch worden de realistische vormen van het lichaam alsnog niet representatief in de media neergezet. Daarnaast wordt het positieve gevoel van body positivity ook gebruikt door bedrijven om hun producten te verkopen.

Fat studies kijkt naar de ongelijkheid die dikke mensen ervaren en bestudeert het stigma van discriminatie. Fatshaming is onzichtbaar, zichtbaar, privé en publiekelijk.  Uit onderzoek van Abigail Saguy komt naar voren dat dikke mensen discriminatie ervaren op de werkvloer. Mensen met overgewicht verdienen minder, worden minder snel aangenomen en krijgen minder snel een promotie. Een reden hiervoor is dat mensen denken dat dikke mensen minder doorzettingsvermogen en zelfcontrole hebben. Managers noemen mensen met overgewicht onverzorgd en onprofessioneel. Daarnaast ervaren dikke vrouwen vooroordelen die dikke mannen niet ervaren. Dikke mannen stralen autoriteit uit omdat ze meer ruimte innemen, maar van vrouwen wordt verwacht dat ze zich klein maken. Daarnaast worden vrouwen ook verantwoordelijk gehouden voor hun eigen lichaam maar ook voor de lichamen van de kinderen en de partner. 

Naast geslacht spelen etniciteit en cultuur ook een belangrijke rol in fatstudies. Sabrina Strings bekijkt fatshaming en de dieetcultuur vanuit een koloniaal perspectief. De groei van slavenhandel in de 18e eeuw zorgde voor nieuwe inzichten. Een Franse filosoof stelde toendestijds dat Afrikanen “sensueel” zijn. “Ze houden van seks en eten, en hierdoor zijn zij dik. Wij Europeanen hebben rationale zelfcontrole, dit maakt ons het betere ras. We moeten opletten met wat we eten, we moeten dunner zijn want hierdoor straal je dat uit”. En op het begin van de slavenhandel herkende je wel nog wie een tot slaaf gemaakte was en wie niet, voornamelijk door de huidskleur. Maar na 200 jaar kon je een slaaf niet herkennen aan de huidskleur, dus lichaamsgrootte werd de nieuwe manier om jezelf te onderscheiden van de slaven. Uiteindelijk stopte de slavernij, maar de racistische attitudes zijn er vandaag de dag nog steeds. Een voorbeeld van fatshaming is het BMI, het was niet de bedoeling om hiermee individueel overgewicht te meten. Dingen zoals je spiermassa, botdichtheid en andere genetische invloeden worden hierbij namelijk niet meegenomen. Maar toch gebruikten doktoren dat, en doen ze dat nog steeds. Daarnaast wordt er volgens Carly Stern met het BMI geen rekening gehouden met verschillende etniciteiten, terwijl de bouw van de mens genetisch is, dus etniciteit speelt hier ook een rol in. 

‘There is so much agency taken from marginalized groups to mute their voices and mask their existence. Being depicted as a female CEO – one who is also black and fat – means so much to me. It is a representation of the reclamation of power in the boardroom, classroom and living room of my body. I own all of this.’ – Joy Cox

Het blijkt uit onderzoek dat 89% van de mensen met obesitas gepest worden door hun partner ☹. Michael Hobbes (reporter voor de HuffPost) schrijft dat het tijd is voor een nieuw paradigma, want alles wat je weet over obesitas is fout en resulteert helaas in dit soort gedrag.  Dunne mensen die niet fit zijn hebben een grotere kans op diabetes dan dikke mensen die wel fit zijn. Nogmaals, je kan niet door naar iemands vetomvang te kijken afleiden hoe gezond iemand is. Het gaat om de hoeveelheid groente en fruit die iemand binnen krijgt en om de hoeveelheid beweging van een persoon. Het ironische is dat het stresshormoon cortisol – wat aangemaakt wordt bij het zien van een wild dier, maar ook bij afwijzing van je uiterlijk –  je eetlust vergroot en de zin om te sporten verminderd. Verder schrijft Micheal Hobbes dat dunne doktoren zelfverzekerder zijn dan vollere doktoren van hun advies dat hun patiënten met overgewicht meer gewicht moeten verliezen. Amerikanen worden aangemoedigd door hun doktoren om minder of bijna niks te eten, want dan val je af. Ze moedigen je aan en feliciteren je eigenlijk gewoon met een eetstoornis. Doktoren horen betrouwbare bronnen van medische informatie te zijn en niet te oordelen, maar ook zij laten zich leiden door het schoonheidsideaal. Want ongeacht of uithongeren helpt om af te vallen, het is niet de juiste manier om af te vallen. 

Naast de positieve punten over body positivity wilde ik ook de kritiek over de huidige ‘overname’ van body positivity beweging door niet-dikke mensen meenemen in dit stuk. Doordat er ook mensen die voldoen aan het schoonheidsideaal meedoen aan #bodypositivity op sociale media, worden de dikke mensen (de initiatiefnemers van de beweging) buitenspel gezet. Dat je als dun persoon worstelt met je lichaamsbeeld  is een persoonlijke struggle. Maar als een dun persoon naar de dokter gaat voor een keelontsteking, gaan de eerste tien minuten niet over je gewicht stelt Marloes Leezer (blogger over body positivity). Je wordt niet gefilmd door iemand die naast je in het vliegtuig zit en je wordt niet aangesproken op wat je in het openbaar eet. Daarnaast wordt er in de media gepromoot dat met body positivity obesitas wordt geclaimd. Gelijkheidwaardigheid is dus nog niet bereikt, en of we dit nog gaan meemaken is de vraag. Marloes Leezer vraagt dan ook of je haar tot die tijd een plekje gunt waar ze niet in discussie hoeft te gaan over haar eigen bestaansrecht. ‘Body positivity is wat mij betreft gegund aan iedereen. Gun mij dan op mijn beurt hetzelfde’. 

Ik ben het eens met Marloes Leezer, iedereen verdient een plekje. We moeten ons bewust zijn dat fatshaming in de kleinste dingen zit, zoals in een banner van het sportcentrum die bedoeld is om ons aan te moedigen. Daarnaast moeten we ook bewust zijn van het feit dat geslacht en etniciteit ook een rol spelen in discriminatie van dikke mensen, dikke mensen zijn niet een pot nat. 

Dit artikel is geschreven op basis van het college over fat studies van Dide van Eck. Dide van Eck kan je kennen van het vak ‘Gender and Diversity’ maar ook van ‘Perfect self(ie)’ en ‘Introducing gendertheories’. Een tip die ze me mailde naar aanleiding van dit artikel is om dr. Cat Pause en Sonya Renee Taylor te volgen op sociale media. 

References

Hobbes, M. (2018). Everything you know about obesity is wrong. Geraadpleegd van https://highline.huffingtonpost.com/articles/en/everything-you-know-about-obesity-is-wrong/

Leezer, M. (2020). ‘Laten we niet vergeten waar body positivity vandaan komt’. Geraadpleegd van https://www.oneworld.nl/lezen/opinie/laten-we-niet-vergeten-waar-body-positivity-vandaan-komt/

Lupton, D. (2017). Digital media and bidy weight, shape, and size: An introduction and review. Fat studies, 6 (2), 119-134. https://doi.org/10.1080/21604851.2017.1243392

Saguy, A. (2013). What’s wrong with fat?: The war on obesity and its collateral damage. New York: Oxford UP.

Sten, C. (2021, 5 mei). Why BMI is flawed health standards especially for people of color. The Washington Post. Geraadpleegd van https://www.washingtonpost.com/lifestyle/wellness/healthy-bmi-obesity-race-/2021/05/04/655390f0-ad0d-11eb-acd3-24b44a57093a_story.html

Strings, S. (2019). Fearing the black body: The racial origins of fat phobia. New York, Amerika: New York University Press.

Cover photo by Monika Kozub Unsplash

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s